Από την εποχή που ο Δαρβίνος εισήγαγε την έννοια της Φυσικής Επiλογής τα πάντα άλλαξαν στον τρόπο που οι επιστήμονες της εποχής μελετούσαν την ανθρώπινη φύση. Ο Δαρβίνος έλεγε πως όλα τα είδη ξεκινάνε από ενα κοινό πρόγονο και μέσω ανταγωνισμού και προσαρμογής του πιο ικανού στις εκάστοτε συνθήκες ξεπηδούσαν νέα είδη. Κατέβασε τον άνθρωπο από την ντετερμινιστική του θέση του εκλεκτού του Θεού στο επίπεδο όλων των ζώων που προσαρμόζονται και εξελίσσονται αναλογα με τις εξωτερικές περιβαλλοντικές πιέσεις μεταφέροντας από γενιά σε γενιά τα χαρακτηριστικά αυτά που τα καθιστούν πιο ικανά να επιβιώσουν.

  'Ηδη από την εποχή του Διαφωτισμού η έννοια του tabula rasa του γιατρού και Φιλόσοφου Τζον Λόκ είχε επηρεάσει την ανθρώπινη σκέψη στο πως το περιβάλλον με τις πρώιμες εμπειρίες μάθησης επηρεάζει την μετέπειτα ζωή του ατόμου. Ο άγραφος πίνακας ενός μικρού παιδιού εμπλουτίζεται με σχέδια και παραστάσεις από την εμπειρία του.

  Οι εργασίες του Mendel και του Galton σχετικά με την κληρονομικότητα ξανάδωσαν ζωή στους Καντιανούς υπέρμαχους της εγγενούς ανθρώπινης υπεροχής στις αρχές του 20ου αιώνα και η έκρηξη της ευγονικής συνέπεια της τεχνολογικής έκρηξης που σημειώθηκε σαν απότοκο των παγκοσμίων πολέμων, εκτόξευσε τα γενετικά πειράματα και μελέτες. Στόχος η δημιουργία μέσω των τέλειων γονιδίων, ενός τέλειου ανθρώπου. Οι συνέπειες  γνωστες..

  Παράλληλα οι μελέτες του Pavlov που σχεδόν τυχαία ανακάλυψε τις διαδικασίες μάθησης μέσω συνδέσεων από εξωτερικά ερεθίσματα του περιβάλλοντος έδωσαν νέα ώθηση στην τάση της περιβαλλοντος. Ο John Watson, αμερικάνος ψυχολόγος έλεγε χαρακτηριστικά πως αν του δώσουν όποιο παιδί χωρις προβλήματα υγείας και ασχέτως με τις γονιδιακές καταβολές των γονιών του θα τα εκπαιδεύσει και θα τα μεγαλώσει να γίνουν ο,τι εκείνος επιθυμεί. Από δικηγόρος μέχρι κλέφτης..

  Σήμερα ευτυχώς οι ανωτέρω υπερβολές και από τις δυο μεριές έχουν εξαλειφθεί. Η διαπάλη των δυό πλευρών Γονίδια- Περιβάλλον, Nature-Nurture όπως εκφράζεται διεθνώς, εξακολουθεί να υπάρχει σχετικά με το ποιος έχει τον πρώτο λόγο. Είναι πάντως σίγουρο πως η παγκόσμια επιστημονική κοινότητα έχει συμφωνήσει πως γονίδια και περιβάλλον παίζουν τον ρόλο τους. Ένα δέντρο που μεγαλώνει σε ένα άνυδρο περιβάλλον δεν θα αναπυχθεί το ίδιο με ένα άλλο της ίδιας ποικιλίας που αναπτύσσεται σε ένα πλούσιο σε νερό χώμα. Από την άλλή μια μηλιά δεν γίνεται να κάνει πορτοκάλια πως να το κάνουμε?

  Μετά τα χοντροκομμένα παραδείγματα πάμε να δούμε τι κυριάρχει στην σύχρονη επισημονική τάση για την ανθρωπινη συμπεριφορά:

  Ειδικά στο τομέα της Ψυχοπαθολογίας όλοι ομόφωνα συμφωνούν πως Γονίδια και Περιβάλλον αλληλοεμπλέκονται στον "φαινότυπο" του ατόμου, εννοώντας την συναισθηματικοσυμπεριφορική του έκφραση.

  Η βιολογική ευαλωτότητα, το προικοδοτημένο γενετικό χαρακτηριστικό στον κάθε ένα που εκφράζεται είτε με αυξημένη αντίδραση του αυτόνομου νευρικού συστήματος στο άγνωστο, έιτε με μια εγγενή αρνητική συναισθηματικότητα, είτε με μια εσωστρέφεια αποτελεί τη μιά συνιστώσα του να εξηγήσει μια συναισθηματική αντίδραση ή μια προσωπικότητα.

  Η άλλη συνιστώσα είναι το περιβάλλον και οι συνθήκες ζωής. Οι πρώιμες εμπειρίες ζωής, τα τραυματικά γεγονότα, υποστηρικτικό ή μη περιβάλλον συνεισφέρουν σημαντικά στην συναρμογή του ανθρώπινου ψυχοσυναισθηματικού υπόβαθρου.

  Και τέλος έρχεται η επιγενετική για να συμφιλιώσει και να συγκεράσει  τις δυο πλευρές. Ειναι ο κλάδος της σύγχρονης επιστήμης που μιλάει για το ρόλο του περιβάλλοντος και τον τρόπο που επιδράει αυτό στα γονίδια μας τροποποιώντας την έκφραση τους στο κάθε άτομο. Για παράδειγμα ένα άτομο που φέρει μια γονιδιακή προδιάθεση για αυξημένη αντίδραση στο άγχος, μεγαλώνωντας σε ένα σταθερό και ασφαλές περιβάλλον θα αποκτήσει πιθανότατα καλύτερη συναισθηματική ρύθμιση απέναντι σε πιεστικές καταστάσεις σε σχέση με ένα άτομο που παρόλο που γεννήθηκε με ένα γονιδιακό χαρακτηριστικό ήπιας αντίδρασης στο άγχος αλλά μεγάλωσε σε ένα ασταθές και έντονο περιβάλλον.

  Αξίζει να σημειωθεί πως  και στον τομέα της θεραπείας η παλιά αλλοπαθητική προσέγγιση της μονοθεραπείας με φάρμακα έχει παρέλθει από τον χωρο της ψυχικής υγείας. Ακόμα και σε ασθένειες όπως οι ψύχωση που το γενετικό υπόβαθρο  έχει πιθανά τον πρώτο λόγο η θεραπευτική παρέμβαση πέραν της φαρμακευτικής αγωγής η οποία αποτελεί μια γονιδιακή-βιολογική προσέγγιση συνδυάζεται με την ολιστική προσέγγιση της ψυχοθεραπείας η οποία ψυχοθεραπεία αποτελεί ένα επανορθωτικό περιβάλλον και μια μετεγγραφή νέων θεραπευτικών και διορθωτικών εμπειριών στο άτομο που πάσχει.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Buss, D. M. (2011). Evolutionary Psychology: The New Science of the Mind (4th ed.). New York: Prentice Hall.

Putt, G. (2013, October 20). Nurture Over Nature: Mental Illness and Traumatic Life Events. Retrieved from http://www.decodedscience.com/nurture-nature-mental-illness-traumatic-life-events/3836.

Schneider SM. The Tangled Tale of Genes and Environment: Moore's The Dependent Gene: The Fallacy of “nature VS. Nurture”. Behav Anal. 2007;30(1):91-105.

Copyright © 2020 giannisvlontakis.gr.

Developed by Sphere Web Solutions.

LOGIN