Διαβάζουμε στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης τίτλους για Μαζική Υστερία σχετικά με την πανδημία που έχει εμφανιστεί. Ο κόσμος αδειάζει τα ράφια των σούπερ μάρκετ και αποθηκεύει χαρτιά υγείας και μάσκες.

Ας δούμε καταρχήν τι είναι Υστερία. Αποτελεί έναν όρο που στην καθημερινή πρακτική τον χρησιμοποιούμε συχνά. Χρησιμοποιείται αυθαίρετα από ατομικές εκδηλώσεις χαράς μέχρι ομαδικές εκδηλώσεις φόβου όπως αυτή που περιέγραψα παραπάνω. Ο όρος Υστερία υπάρχει από την εποχή του Ιπποκράτη. Στη θεωρία του Freud και στο θεραπευτικό του έργο κατέχει εξέχουσα θέση. Θεωρείται μέχρι και σήμερα μια ψυχική ασθένεια- εκδήλωση που εμφανίζεται κατά κόρον στις γυναίκες. Τα κοινωνικά στερεότυπα παλιότερων εποχών σχετικά με τη θέση της γυναίκας και του ρόλου της στην κοινωνία έθεσαν τη βάση της διάγνωσης αυτής. Στο πέρασμα των χρόνων συμπτώματα μιας γυναίκας όπως νευρικότητα, δραματοποιήσεις, εκρήξεις θυμού, επιληπτικές και λιποθυμικές κρίσεις, πονοκέφαλοι και προσωρινή παράλυση της έδιναν την ταμπέλα της υστερικής. Στη σημερινή κλινική πρακτική ο όρος έχει αντικατασταθεί από την Διαταραχή Μετατροπής αποσείοντας τα όποια κοινωνικοφυλετικά χαρακτηριστικά. Χαρακτηρίζεται από νευρολογικά και κινητικά ελλείματα, όπως προσωρινή παράλυση κάποιου μέλους του σώματος ή προσωρινή τύφλωση και αποτελεί αντίδραση σε κάποιο ψυχοπιεστικό γεγονός ή συναισθηματικό τραύμα. Στις ημέρες μας μια τέτοια διάγνωση είναι εξαιρετικά σπάνια

Από την άλλη ο όρος Μαζική Υστερία συναντάται πολύ συχνά όπως ήδη αναφέρθηκε. Πολλές φορές αναφέρεται και ως συλλογική υστερία ή συλλογική ιδεοληπτική συμπεριφορά. Παρουσιάζει μια μεγάλη ποικιλία εκδηλώσεων από την ομαδική τρέλα μέχρι την εκδήλωση όμοιων συμπτωμάτων σε μερίδα πληθυσμού και υπερβολικές ομαδικές πεποιθήσεις. Τα κοινά σημεία όμως σε όλες αυτές τις εκφάνσεις είναι πως τα συμπτώματα που εμφανίζονται δεν οφείλονται σε κάποια σωματική πάθηση και οι αντιλήψεις των ατόμων αυτής της ομάδας είναι υπερβολικές έως παράλογες και σε άλλη περίπτωση τα άτομα υπό φυσιολογικές συνθήκες δεν θα συμπεριφέρονταν με αυτό τον τρόπο.

Διαχρονικά μορφές μαζικής υστερίας έχουν καταγραφεί με μεγάλη ποικιλία όσον αφορά το γεγονός που πυροδότησε το φαινόμενο και τα συμπτώματα. Αναφέρεται χαρακτηριστικά η Υστερία χορού στο Στρασβούργο το 1518 όπου αμέτρητοι άνθρωποι χόρευαν για μέρες χωρίς σταματημό με αποτέλεσμα αρκετούς θανάτους. Όπως επίσης και οι Δίκες του Σάλεμ στην Αμερική στο τέλος του 1690 όπου μαζική υστερία κατάλαβε τους κατοίκους της πόλης σχετικά με την μαγεία και την εκτέλεση μαγισσών με την λίστα μαζικών τέτοιων εκδηλώσεων στην πορεία των ετών να είναι μεγάλη. Στη σύγχρονη εποχή χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν η επιδημία γέλιου στην Τανζανία κατά την οποία το γέλιο μεταδόθηκε από μια μαθήτρια στους συμμαθητές της με αποτέλεσμα το σχολείο να κλείσει. Και οι μαθητές να μεταφέρουν την επιδημία και στην κοινότητα με αποτέλεσμα να υποχωρεί οριστικά μετά από 2 χρόνια. Επίσης στο Κόσσοβο φόβος δηλητηρίασης από χημικά το 1990. Στην περίπτωση αυτή χιλιάδες φοιτητές παρουσίασαν συμπτώματα αναπνευστικής δυσκολίας που την απέδιδαν σε χρήση χημικών. Καμία εργαστηριακή εξέταση και παθοφυσιολογικά δεδομένα δεν έδειξαν κάτι τέτοιο. Ακόμα πιο πρόσφατα η υστερία συμπτωμάτων Tourette ή η υστερία εμφάνισης σατανικών κλόουν στην Αμερική μέχρι την τωρινή πανδημία και την συμπεριφορά αποθήκευσης τροφίμων, μασκών, αντισηπτικών κτλ.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση ό όρος συλλογική ιδεοληπτική συμπεριφορά ταιριάζει καλύτερα. Οι άνθρωποι φοβισμένοι από τον υπαρκτό κίνδυνο του ιού και τα περιοριστικά μέτρα που λαμβάνονται «απαντάνε» σε αυτή την ψυχοπιεστική συνθήκη με ψυχαναγκαστικές συμπεριφορές αποθήκευσης ειδών πρώτης ανάγκης παρά τις επίσημες διαβεβαιώσεις περί  επάρκειας αγαθών.

Η απάντηση λοιπόν στην ερώτηση του τίτλου του άρθρου, έστω και με καθυστέρηση είναι ναι. Ζούμε μια μορφή μαζικής υστερίας σε μερικές συμπεριφορές και αντιδράσεις διαφόρων όμαδων του πληθυσμού και με την ευρεία έννοια του όρου μπορούμε να εντάξουμε αυτές τις συμπεριφορές κάτω από την ομπρέλλα του όρου Μαζική Υστερία.Το να μείνουμε ψύχραιμοι και να αξιολογούμε ρεαλιστικά την κατάσταση και όχι συναισθηματικά είναι μια προσωπική άσκηση. Από την άλλη ό φόβος και η αγωνία λόγω των συνθηκών είναι φυσιολογικός .Με το να συσσωρεύουμε αγαθά το μόνο που κάνουμε είναι να τρέφουμε τον φόβο μας και να «μεταδίδουμε» αυτό τον φόβο και στους άλλους οδηγώντας σε μια  αλυσιδωτή κοινωνική συμπεριφορά που μόνο καλό δεν θα κάνει απέναντι στον  πραγματικό κίνδυνο

Copyright © 2020 giannisvlontakis.gr.

Developed by Sphere Web Solutions.

LOGIN